Mentrau Iaith y Gogledd

Y Ffin
Bydd y gorau o ddiwylliant a cherddoriaeth Gymraeg ac eingl-Gymreig i’w clywed yng Ngŵyl Roc Y Ffin yn Sir y Fflint. Mae’r ŵyl gerddoriaeth newydd hon ym mis Orffennaf yn cynnig llwyfan i fandiau roc a pop gorau Cymru.
Yn 2009 daeth Y Ffin i faes chwarae’r Rec yn yr Wyddgrug, gyda pherfformwyr yn cynnwys Sibrydion, Derwyddon Dr Gonzo, Mr Phormula, Racehorses, Lupin Thieves, JKLMNO, Mechanical Owl a Drip Dry Man. Daeth dros 1000 o bobl i fwynhau’r gerddoriaeth fyw.
Yn 2010 bydd y Ffin yn dod i Gerddi’r Tŵr yn Nhreffynnon i lwyfannu bandiau megis Racehorses, Yucatan, Brigyn a Masters in France, ymhlith eraill.
“Rydym yn hynod o falch ein bod wedi llwyddo i ddenu rhai o grwpiau roc a phop gorau’r sin cerddorol ar y funud,” eglurodd Gwawr Cordiner, Rheolwr Gyfarwyddwr Menter Iaith Sir y Fflint sydd ar y cyd ag Urdd Gobaith Cymru yn trefnu’r digwyddiad. “Mae’r enwau mawr wedi cytuno i fynychu’r ŵyl, ac rydym yn hynod o ddiolchgar i’n noddwyr, Cadwyn Clwyd, Llywodraeth y Cynulliad, y Gronfa Datblygu Wledig a Chynghorau Tref. Golyga eu cefnogaeth y gallwn gynnig y bandiau gwych yma i bobl ifanc, oedolion a theuluoedd yn rhad ac AM DDIM!”

Gweithdai Ffilm Daniel Owen
Ar Fai 20fed 2010 cynhaliwyd Noson Wobrwyo Ffilm Daniel Owen gan Fenter Iaith Sir y Fflint er mwyn arddangos ffilmiau iaith Gymraeg a gynhyrchwyd gan fyfyrwyr talentog o ysgolion uwchradd Sir y Fflint. Gweithiodd y bobl ifanc gyda chwmni cynhyrchu Camalz Media i greu ffilmiau byr yn seiliedig ar ddehongliadau o gerddi cyfoes Cymraeg.
Roedd y noson yn ddathliad haeddiannol ac yn ddiweddglo gweddus i’r prosiect Ffilm Sir y Fflint. Daeth disgyblion o Ysgol Maes Garmon, Ysgol Alun, Ysgol Castell Alun, Ysgol Gatholig Sant Richard Gwyn, Ysgol Treffynnon ac Ysgol Y Fflint at ei gilydd i’r premier, i fwynhau noson o adloniant a hefyd i ddiolch i’r cynhyrchwyr, cyfarwyddwyr, athrawon a threfnwyr bu’n rhan o’r prosiect.
Cafodd y wobr am y ffilm orau ei gyflwyno gan y beirniaid; Huw Garmon, actor yn enwog am eu rolau yn y sebon enwog ‘Pobl y Cwm’ a’r ffilm a enwebwyd am Oscar,‘Hedd Wyn’ ; hefyd Gwenno Eleri Jones, Rheolwr Celfyddydau, Diwylliant a Digwyddiadau yng Nghyngor Sir y Fflint, a Cath Aran, storïwr proffesiynol ac awdur sydd wedi perfformio ledled Prydain ac Iwerddon.
Yn ogystal ag arddangos y ffilmiau, roedd y noson yn ddathliad o ddiwylliant Cymraeg, gyda pherfformiadau gan ieuenctid talentog lleol; y delynores Chloe Roberts, y gantores Seren Sandham Davies a’r digrifwr Lloyd Antrobus.

Sioe Ffasiwn Santes Dwynwen
Digwyddiad cyffroes i godi ymwybyddiaeth am nawddsant cariadon! Comisiynwyd Clwyd Theatr Cymru i ddarparu’r gweithdai er mwyn cynorthwyo’r disgyblion o ysgolion Maes Garmon, Yr Alun, Castell Alun, Richard Gwyn a Choleg Garddwriaeth Cymru wrth iddynt greu gwisgoedd allan o ddefnyddiau sydd wedi cael eu hailgylchu. Arddangoswyd y gwisgoedd mewn Sioe Ffasiwn a gynhelir yn Stiwdio Ddrama ysgol Yr Alun. Cafodd y bobl ifanc cyfle i fodelu eu gwisgoedd ar 'cat walk', a dewisodd y wisg gorau gan feirniaid Huw Rees o Wedi3, Siân Alaw o C2 a Sioned Rowlands o Goleg Garddwriaeth Cymru. Arweiniodd Nic Pari y noson a gafodd ei darlledu ar Wedi 7!

Prosiectau Iaith a Threftadaeth
Derbyniodd Menter Iaith Sir y Fflint gymeradwyaeth Partneriaeth Wledig Sir y Fflint a Llywodraeth Cynulliad Cymru i ddatblygu Prosiect Iaith a Threftadaeth ar gyfer rhaglen Datblygu Wledig Sir y Fflint ym Mis Gorffennaf 2008. Ariannir y prosiect yn rhannol gan bartneriaid Fforwm Iaith Sirol y Fflint, Llywodraeth Cynulliad Cymru a’r Gronfa Amaethyddol Ewropeaid ar gyfer Datblygiad mewn Ardaloedd Gwledig. Menter Iaith Sir y Fflint sydd yn gweithredu’r prosiect ar ran Fforwm Iaith Sirol.
Mae’r prosiect yn darparu Swyddog Iaith a Threftadaeth sydd yn datblygu a chynnal prosiectau penodol er mwyn codi ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o ddiwylliant ieithyddol Cymreig ac Eingl Cymreig Sir y Fflint i bobl leol ac ymwelwyr.
Dyma rhai gweithgareddau a threfnwyd gan Fenter Iaith sir y Fflint:

Sesiynau adrodd storiâu cymunedol.
Gweithdai treftadaeth a chelf.
Ymweliadau i amgueddfeydd lleol a lleoliadau diwylliedig.
Gweithdai cymunedol gan gynnwys gweithgareddau dawns a cherddorol.
Sesiynau ymwybyddiaeth ar iaith, diwylliant a threftadaeth Cymru.

Dyma rhai o’r gweithgareddau a drefnwyd gan Fenter Iaith Sir y Fflint fel rhan o’r prosiect Iaith a Threftadaeth:

Murlun Crochenwaith Bwcle
Daeth griw o ddysgwyr Cymraeg brwdfrydig at ei gilydd i weithio gyda’r arlunydd cymunedol Mari Gwent i greu murlun yn seiliedig ar grochenwaith enwog Bwcle.
Roedd y gweithdai, a gynhaliwyd ar Ionawr 30ain a Chwefror 6ed a 13eg, a drefnwyd gan Fenter Iaith Sir y Fflint, yn gyfle i drigolion y sir i ddysgu mwy am hanes un o ddiwydiannau hynaf yr ardal, creu gwaith celf ac ymarfer eu Cymraeg mewn awyrgylch hwyliog.

Sesiynau stori gyda Cath Aran
Ar Hydref 20fed a’r 21ain daeth y cyfarwydd Cath Aran, sy’n enwog yn genedlaethol i’r Wyddgrug i ddiddanu pobl Sir y Fflint gyda straeon a chwedlau traddodiadol Cymru.
Ar yr 20fed adroddodd Cath straeon Cymraeg i blant a rhieni ysgolion cynradd Bryn Coch a Glanrafon. Y diwrnod canlynol oedd tro disgyblion yr ysgolion uwchradd - Maes Garmon a’r Alun - i glywed ei dehongliad o chwedlau hynaf Cymru, sef stori Blodeuwedd.
Cafodd y dosbarthiadau hŷn flas ar ei ‘hochr dywyll’ pan ddifodwyd y golau a chawsant glywed hanes geneth ifanc a chollodd ei phen ar ôl cyfarfod ysbryd mewn gwesty yn Y Rhyl!
Meddai Pete Bryon, Pennaeth Cymraeg Ysgol Alun “Wnaeth blwyddyn 10 mwynhau gwrando ar chwedl Blodeuwedd, a dw i’n siŵr eu bod wrth eu boddau gyda’r stori arswyd hefyd; hyd yn oed os bydd rhaid iddynt gysgu gyda’r golau ymlaen am sbel!”
Gyda’r nos ar yr 20fed, ymgasglodd grŵp o oedolion dewr yn Nhŵr Nercwys i glywed Cath yn adrodd straeon arswyd o Ogledd Cymru. Clywsant hanes Gwrach Caerwys, chwedl y Marchog Du a’r Bluen Goch, helyntion Bryn yr Ellyllon, gwesty arswydus Rhyl; ac wrth gwrs, hanes Rheinallt ap Bleddyn ap Gruffudd, pwy, yn ôl pob sôn, grogodd Maer Caer yn yr un ystafell gwledda ple’r eisteddodd y grŵp!

Spri-di-ri yng Ngronant
Ar Fedi’r 15fed 2009 cynhaliodd Canolfan Deuluoedd Gronant, Menter Iaith Sir y Fflint a Choleg Glannau Dyfrdwy brynhawn Spri-di-ri i’r Teulu i drigolion ardal Gronant, Talacre, Picton, Pen y Ffordd, Ffynnongroyw a Mostyn. Ymysg y gweithgareddau roedd peintio wyneb, peintio ewinedd, helfa drysor, carioci Rimbojam gyda Cadi a Dai, mascots newydd yr Urdd, celf a chrefft, modelu clai a sesiynau stori a chan Cymraeg. Roedd y gweithgareddau am ddim ac roedd cyfle i ymaelodi ar y cwrs Cymraeg Hwyl i’r Teulu Coleg Glannau Dyfrdwy.

Gweithdai Gwyllt
Yn ystod hanner tymor Hydref 2009 wnaeth Menter Iaith Sir y Fflint gweithio hefo cwmnïau a chymdeithasau lleol i gynnal ‘gweithdai gwyllt’ trwy gyfrwng y Gymraeg er mwyn helpu plant yr ardal dysgu mwy am fyd natur. Roedd yna sesiwn Celf Wyllt ar gampws Llaneurgain o Goleg Glannau Dyfrdwy, Gweithdy Goroesi yn y Gwyllt gyda Forest School Sir y Fflint yn y goedwig ar Gampws Llaneurgain Coleg Glannau Dyfrdwy a thaith gerdded i’r teulu trwy goedwig Chwitffordd. Arweinid y daith Coedwig Wyllt gan Iwan Roberts o Gymdeithas Edward Llwyd.

Murlun Oakenholt
Trwy gydol Mis Mawrth 2009 gweithiodd yr arlunydd Cefyn Burgess gyda disgyblion Ysgol Croes Atti ac aelodau o’r gymuned i gynhyrchu croglun tecstilau ar gyfer neuadd yr ysgol a fydd hefyd yn adlewyrchiad o ardal Fflint / Oakenholt. Nid yn unig yw gwaith Cefyn yn adnabyddus yma yng Nghymru a gweddill D.U. ond hefyd mor bell â’r U.D.A. lle mai ei arddull unigryw o ddefnyddio tecstilau i greu murluniau yn werth i’w gweld. Mae’r murlun bellach ar arddangosiad yn Ysgol Croes Atti, Y Fflint.

Gweithdai pypedau
Ym mis Hydref 2008 wnaeth Cwmni Pypedau Cortyn ymweld ag Ysgolion Cynradd Cymraeg Sir y Fflint gan gynnwys Ysgol Terrig, Glanrafon, Croes Atti, Gwenffrwd a Mornant i gynnal gweithdai creu pypedau ar gyfer plant saith oed. Wnaeth Cwmni Cortyn yn hwyluso’r gweithdai er mwyn dehongli hanesion a chwedlau Cymru ar y thema “Arwyr Cymru”. Roedd hyn yn gyfle i’r plant gael archwilio syniadau am eu hunaniaeth Gymraeg, hanes a’r iaith. Arddangoswyd y pypedau y bydd y plant wedi eu creu yn Oriel Clwyd Theatr Cymru ym Mis Rhagfyr.

Gweithdai ysgrifennu
Trwy’r prosiect Iaith a Threftadaeth mae Menter Iaith wedi cynnig gweithdai ysgrifennu creadigol gydag awduron a beirdd Cymraeg, gan gynnwys: Mei Mac, Twm Morys, Sian Northey, Iwan Llwyd, Ifor ap Glyn a Noson gyda’r Taeogion.